تاقدیس گورپی تصویر ماهواره ای

این تاقدیس در شمال لالی مسجد سلیمان قرار دارد و حدود 30 کیلومتر طول دارد.

تاقدیس گورپی از بالا

دماغی غربی تاقدیس

سازند پابده از بالا

سازندهای تاقدیس گورپی در کنار هم

در هسته تاقدیس سازند سروک و گورپی شیل ارغوانی سازند پابده و در یال سازند آسماری قابل مشاهده است . در بسیاری موارد به دلیل عدم امکان جدایش دو سازند پابده و گورپی نام این دو با هم تلفظ می گردد. این سازندها به دلیل فرسایش پذیری بیشتر نسبت به سازند های آهکی سرو ک و آسماری قسمت های پست تاقدیس ها را تشکیل می دهند.

سازند پابده

سازند پابده (Pabdeh Formation)

 حدود 800 متر مارن و شیل‌هاى خاکسترى و لایه‌هاى آهک رُسى دریایى است که دو بخش غیر رسمى به نام‌هاى «بخش شیل ارغوانى» و «بخش آهک‌هاى چرتى» دارد. در گذشته، از این سازند با نام‌هایى همچون سرى‌گنو، مارن‌هاى گلوبیژرینا، شیل‌هاى آبى – ارغوانى ائوسن و مارن‌هاى ائوسن یاد مى‌شد، ولى امروزه واژه «پابده » معرف این واحد سنگى است که بُرش الگوى آن در تنگ پابده واقع در شمال میدان نفتى لالى مسجدسلیمان، به ضخامت 3/798 متر، مطالعه شده است. بخش پایینى سازند پابــده (140 متر) از جنس شیل و مارن آبـى و ارغوانـى است که به طور رسمــى به آن «شیل ارغوانى» گفته مى‌شود. ولى بخش باقیمانده آن، شیل‌هاى خاکسترى و لایه‌هاى آهک رُسى و گاهى چرت‌دار است. در صد شیل و آهک رُسى یکنواخت نیست، گاهى شیل، و گاه آهک برترى دارد.

به جز لرستان، مرز پایینى سازند پابده ناپیوسته است. درلرستان مرز پایینى سازند پابده با شیل و مارن‌هاى سازند گورپى در قاعده بخش شیل ارغوانى است. ولى، در فارس که بخش شیل ارغوانى ممتد نیست، این مرز در قاعده بخش آهک‌هاى چرتى انتخاب مى‌شود که نشان از دگرشیبى فاز کرتاسه پایانى دارد و با گرهک‌هایى از فسفات، دندان ماهى، گلوکونیت و در برخى نقاط با کنگلومرا مشخص مى‌شود. در بُرش الگو، مرز بالاى سازند پابده با سنگ‎آهک‌هاى سازند آسمارى هم‌شیب و تدریجى است و گاهى نیز سازند پابده در زیر سازند جهرم قرار دارد.

در فارس و خوزستان، سن سازند پابده از پالئوسن تا الیگوسن است. در لرستان سن این سازند از پالئوسن پسین تا میوسن در نظر گرفته مى‌شود. 

سازند پابده به ویژه در نواحى جنوب باخترى لرستان، خوزستان و نواحى جنوبى فارس گسترش دارد. از جنوب باخترى لرستا ن به سمت نواحى مرکزى و شمال خاورى لرستان، این سازند به صورت جانبى و زبانه‌اى با سازندهاى آوارى امیران و کشکان و کربنات‌هاى سازندهاى تله‌زنگ و شهبازان جایگزین مى‌شود و در فارس داخلى، سازند پابده جاى سازند جهرم را مى‎گیرد. به زبانه‎هاى آهکى سازند تله‎زنگ موجود در سازند پابده، «بخش آهکى تله‎زنگ» نام داده شده که نوعى سنگ‎آهک مارنى – متورق حاوى سنگواره ماهى و فلس‎ ماهى است. سازند پابده بسیار غنى از مواد آلى است ولى در بسیارى نقاط به بلوغ لازم براى تولید هیدروکربن نرسیده است. در نقاطى که به بلوغ رسیده باشد مى‎تواند سنگ منشأ پرتوان باشد (افشارحرب، 1380).

شیل ارغوانی مرز ساند های پابده و گورپی

سازند گورپی

سازند شیلی گورپی : بُرش الگوی این سازند در تنگ پابده در شمال مسجد سلیمان (میدان نفتــی لالی) 320 متر ستبرا دارد، ولی پیش از معرفــی این بُرش، به این واحد سنگی « مـارن دزک »، « مارن‎های گلوبیژرینا »، گفته می‎شد که شامل سازند گورپی و سازند پابده بود.

در بیشتر نواحی زاگرس، سازند گورپی شامل مارن، شیل‎های خاکستری مایل به آبی است که میان‎لایه‎هایی از سنگ‎آهک‎های نازک رُسی دارد و به دلیل زود فرسا بودن، سیمای آن فرسوده است. در فارس داخلی، رخسارة آهکی سازند تابور، به طور بین انگشتی جانشین سازند گورپی می‎شود. اگرچه مرز زیرین گورپی با سازند ایلام (درزیر) تدریجی دانسته شده، ولی سطح هوازده در این مرز می‎تواند نشانگر دگرشیبی خفیف باشد. در نقاطی که ایلام وجود ندارد، گورپی روی سَروَک بوده و در این حالت، ناپیوستگی رسوبی پیش از سازند گورپی آشکارتر است. مرز بالایی سازند گورپی با سازندهای مختلف است. در لرستان مرز بالایی گورپی با شیل‎های ارغوانی سازند پابده با شواهدی از دگرشیبی فرسایشی است. سازند گورپی، در همه جا همزمان نیست. در نواحی فارس و خوزستان مرز زیرین گورپی، سانتونین و مرز بالایی آن ماستریشتین است. در لرستان، لایه‎های زیرین به سن کامپانین و لایه‎های بالایی تا پالئوسن ادامه دارد. سازند گورپی، سنگ پوش مخازن نفتی سَروَک است (سایت سازمان زمین شناسی)