قلعه شاداب دزفول در فاصله 42 کیلومتری شمال دزفول در مسیر دزفول شهیون و مشرف بر دریاچه سد دز قرار دارد.


 بعد از گذر از روستای اسلام آباد (پاقلعه) و قبل از کوهی که قلعه بر بالای آن قرار دارد قبرستانی با سنگ های قدیمی وجود دارد که بر روی سنگ قبر های ماسه سنگی که از سازند آغاجاری برداشت شده است انواع شکل ها از اسب و بز گرفته تا شانه ، فرش و دیگر وسایل کنده کاری شده است.

   در ابتدای ورودی دروازه ای  قرار دارد و دری بر آن تعبیه شده است در این قسمتی باید از مسیری دالان مانند عبور کنید. در قسمتی از مسیر نیز پلی چوبی ساخته شده است . مسیر دسترسی که در سنگ و در دیواره کوه بصورت دستکند ساخته شده است در بخش هایی بسیار باریک و صعب العبور است بطوریکه تنها امکان عبور یک نفر وجود دارد.

  

 مسیر ورودی قلعه از دیواره شمالی مسیری سخت و تنگ و باریک است که توسط بشر حفر شده است و از آنجا که کنگلومرای بختیاری شامل سنگ های گرد و صاف می باشد در هنگام عبور باید بسیار دقت نمود تا مشکلی پیش نیاید.

 

این قلعه با بسیاری دیگر از بنا های قدیمی که نام قلعه بر خود دارند متفاوت است اول اینکه که کاملا در داخل کوه کنده شده است و دوم اینکه بناهای ساخته شده با خشت و سنگ و گل کم و محدود به یک بنای ذخیره آب است . گفته می شود اینجا محلی بوده است که اهالی منطقه برای فرار از دست راهزنان به اینجا پناه می آورده اند ولی مطمئنا در دوره هایی نیز خود مقر  جنگجویان بوده است. قلعه از موقعیت بسیار عالی استراتژیکی برخوردار است و دسترسی به آن تقریبا غیر ممکن و تنها محدود به یک مسیر باریک و صعب العبور از دیواره شمالی می باشد.

 

 از لحاظ زمین شناسی قلعه در داخل سازند بختیاری حفاری شده است که جنس آن کنگلومرایی سخت و مقاوم است. دیواره های بسیار مرتفع و قائم  دورادور قلعه که ناشی از مشخصه پرتگاه سازی سازند بختیاری می باشد حفاظ  طبیعی ، غیر قابل نفوذ و بسیار مستحکم در مقابل مهاجمان بوده است. اتاقک ها عمدتا در داخل  کنگلومرا و در قسمتی نیز در داخل یک لایه از جنس رس به ضخامت حدود 2 متر ساخته شده اند. اتاقک هایی که در داخل لایه رسی ساخته شده است اتاقک ها شکیل تر و زیباتر هستند ودارای تاقچه های چند ضلعی منظم می باشند. از آنجا که  اتاقک های داخل لایه رسی نزدیک چشمه آب هم قرار دارد به نظر می رسد اعیان نشین بوده و خان ها و روسای افراد مستقر در قلعه در اینجا مستقر بوده اند.

 

بر بالای کوه مجموعه قلعه شامل اتاقک های متعددی می باشد که در جای جای کوه با امکانات آن روز حفر شده اند و عمقی از نیم متر تا 20 متر دارند و گاهی از یک سمت تپه ها به سمت مقابل وصل می باشند و در واقع بصورت تونلی در زیر کوه هستند . در مواردی اتاقک ها دارای یک محوطه مرکزی هستند که اتاقک ها در اطراف آن حفاری شده اند. در داخل هر کدام از اتاقک ها تاقچه هایی در نظر گرفته شده است که وسایل ساکنان در آن قرار می گرفته است .

 

 

 اهمیت استراتژیکی این قلعه وجود دیواره ای قائم وانحصار مسیر ورودی قلعه می باشد ، با وجود این دیواره ها و این مسیر تنگ حضور تنها چند نفر نگهبان برای حفاظت از کل قلعه کافی بوده است و با کمترین امکانات امکان دفاع وجود داشته است .

 

در قسمتی از این قلعه چشمه آبی وجود داشته است که برای ذخیره کردن آب  آب انباری ساخته شده است. این چشمه یکی از مزیت های منحصر به فرد اینگونه قلعه ها می باشد که اجازه مقاومت طولانی مدت در مقابل مهاجمان را می دهد.

 

  

 یکی از ویژگیهای قلعه مشرف بودن آن بر دریاچه سد دز است که باعث می شود به هنگام دسترسی به قلعه از مناظر زیبای دریاچه لذت ببری .

متاسفانه در طول مسیر و در محدوده قلعه هیچ تابلویی که اطلاعاتی به بازدید کننده ها بدهد وجود نداشت. آنچه من در این قلعه دیدیم بسیار ارزشمند تر از این کم لطفی مسئولین می باشد.